Дардли овози, мулойим табассуми билан мухлислар эътиборини қозонган хонанда Мўмин Ориповнинг бевақт ўлими миллионлаб инсонлар қалбини ларзага солди. Лекин Мўминнинг вафот этганлигига ишонмаётганлар ҳали ҳам топилади. Муштарийларимизнинг талаб ва истакларига биноан Мўмин Ориповнинг болалиги кечган хонадонга ташриф буюрдик. Минг истиҳола билан эшик қўнғироғини босдик. Эшикни Мўминнинг падари бузруквори Маҳмуд ака очдилар. Ўзимизни таништирганимиздан сўнг бизни ичкарига таклиф қилдилар. Мўминнинг онаси ва укаси бозорга чиқиб кетишган экан. Улар қайтгунига қадар Маҳмуд ака кўзларига ёш олиб ўғли билан боғлиқ баъзи бир воқеаларни сўзлаб бердилар...

– Мўмин бу йил ўғил тўй қилишни, кейин укаси Маъмурни уйлантиришни ният қилганди. Лекин унинг бу орзуси орзулигича қолиб кетди. Умри бунчалар қисқа бўлмаса... Шўрлик дам олиш нималигини билмай ўтиб кетди. Таъзияга келган санъаткорларнинг баъзилари «Ишимиз тушиб қолса, Мўмин ўз ишини ташлаб, бизга ёрдам берарди» деб эслашди. Мактабда 10 йил ўқиган бўлса, дарслардан умуман қочмаган. Ўқитувчилари унга бутун синфни ташлаб чиқиб кетишарди. Олийгоҳда ҳам намунали талабалардан бири бўлган...

Шу орада Мўминнинг онаси - Жамила ая ҳамда укаси Маъмур бозордан қайтишди. Ҳол-аҳвол сўралгач, бир калима Қуръон тиловатидан сўнг, Жамила аяни суҳбатга тортдик...

– Мўмин ака, истеъдодли ёшларимиздан бири эди. Улар ижросидаги ҳазиломуз, аммо оз бўлса-да ҳақиқат сингдирилган қўшиқлар ёшларимиз орасида жуда машҳур. Келинг, Мўмин аканинг болалик дамларини эсга олайлик. Умуман, мактаб даврида қандай эдилар?..
– Мўминжон илк бора мактабга борганида ўзимни қанчалар бахтиёр ҳис қилганимни таърифлаб беролмайман. У биринчи синфдалигиданоқ тиришқоқ ўқувчи эканлигини исботлади – аъло баҳоларга ўқиди. Мактабни битиргунига қадар бирон маротаба дарсдан қочганини эслай олмайман. Қачон ота-оналар мажлисига бормай, устозлари ўрнимдан турғазиб, «Берган тарбияларингиз учун минг раҳмат» деб айтишарди. Мўмин мактабдаги тадбирларда ҳам фаол иштирок этарди. Кейин ёшлигидан шеър ёзишни машқ қилиб турарди. Бундан ташқари жуда чиройли расм чизарди. Агар бирор тадбир учун деворий сурат чизилиш керак бўлса, кечаси билан ўтириб бўлса ҳам айтилган вазифани бажарарди. Сўнгги қўнғироқдан бир кун аввал синфдошлари билан 200 та шар сотиб олиб, кечаси билан ухламасдан уларни ишириб, саҳна безатишгани ёдимда. Мўмин сўнгги қўнғироққа бағишлаб шеър ҳам ёзган эди. Айтганча, 9-синфда ўқиб юрган вақтларида рус эстрадаси юлдузи Юра Шатуновнинг бир қўшиғини ўзбекчага таржима қилганди. Лекин ўша шеърни қаерга қўйган, топа олмадим…

(Жамила ая шу гаплардан кейин ўғлининг мактаб даврида тушган фотосуратлари, мактаб томонидан берилган мақтов ёрлиқлари, ўзлари номига юборилган раҳматномалар, Мўминнинг аъло даражадаги шаҳодатномаси, турли мавзуларда чизган суратлари ва эсдалик совғаларини бизга кўрсатдилар. Нарсалар орасидан Мўминнинг сўнгги қўнғироқ байрамига бағишлаб ёзган шеъри чиқиб қолди. Уни суҳбат якунида эътиборингизга ҳавола қилганмиз).

Буларнинг барчаси билан танишиб бўлганимиздан сўнг, ая ҳикоясини давом эттирдилар:
–Бир куни математика ўқитувчиси мактабга чақиртириб қолди. Борсам, “Бугун ўғлингизга «2» баҳо қўйдим”, -дейди. “Нимага?”, -деб сўрадим ажабланиб. У аёл эса «Ўғлингиз ўзига берилган масалани ишлаб бўлиб, қолган синфдошларининг масалаларини ҳам ишлаб чиқибди» деди... Таъзияга келган синф раҳбари «Мўминжон ўлганига ишонмайман» деб йиғлади… Ўғлим мактабни аъло баҳоларга тамомлаб, институтга ҳужжат топширди. Имтиҳон жавоблари эълон қилинган кун “Онажон бюджетда 1-ўринда турибман”,-деб қувончи ичига сиғмай югуриб келгани ҳали-ҳануз кўз олдимдан кетмайди. Мўминжонимга тегишли барча нарсаларини ўғли Билолхўжа учун сақлаб қўйдим.

– Фарзанд ҳақида унинг ота-онасидан бўлак ҳеч ким яхшироқ маълумот айтиб беролмайди. Мўмин аканинг феьл-атвори ҳақида нималар дея оласиз?
– Нима ҳам дердим? Мўминжон билан ўртамизда ҳеч қандай сир бўлмаган. Мен билан дадасига ҳар доим «жон» қўшиб, «адажон-ойижон» деб мурожаат қиларди. На бизларга, на турмуш ўртоғига ва на фарзандига қаттиқ гапирганини эслолмайман. Ҳаддан ташқари кўнгилчан, хушмуомала ва ширинсўз эди. Ўртоқлари билан учрашиб қолса, улар ҳазил тариқасида, «бундоқ сан ҳам сўкиб турсанг-чи», деб ўргатишаркан. Аммо ўғлимнинг оғзидан ҳеч қачон ножўя сўз чиққанини эшитмаганман…

(Жамила ая Жаҳонгир Позилжонов ва Мўмин Ориповлар илк бор “Божалар” гуруҳи бўлиб ижод оламига кириб келганларида чоп этилган биринчи танқидий мақолани, уларни «тунаб кетишгани” ҳақидаги хабарни, Тожикистон Республикасининг “Замондош” газетасида босилиб чиққан “Божалар” гуруҳининг концерт дастури тафсилаотлари ҳамда Мўмин Ориповнинг автоҳалокат туфайли вафот этгани ҳақидаги мақолани кўрсатдилар)
– Мўмин дунёга келганида унга дадасининг яқин ўртоғи шарафига шу исмни қўйганмиз, - деди Жамила ая Мўмин ака билан боғлиқ турли фотосуратларни бизга кўрсатишда давом этар эканлар. Эътиборимизни, айниқса хонанда ўғли Билолхўжани хайвонот боғига олиб борганда туширилган фотосурат жалб қилди. Чунки бу суратда Мўмин аканинг юзидан ҳаётдан мамнунлик, бахтиёрлик ҳисси уфуриб турарди… - Мўминжон биринчи ўзбек аёл парашютчиси Хабиба Умарованинг набираси бўлади. Бир куни расм дарсида эркин мавзуда расм чизиш топшириғи берилганда, Мўмин бувисининг қалин юнгли рўмолда тушган фотосуратини чизади. Ўқитувчиси шу расм учун унга 5 та “5” баҳо қўйган.

– Мудҳиш воқеа юз берганидан сўнг, Мўмин ака ҳеч тушингизга кирдиларми?
Йўқ. Мен ҳам дадаси ҳам уни тушимизда кўрганимиз йўқ.

– Жамила ая, Мўмин ака билан охирги марта қачон гаплашган эдингиз?
Сафарга чиқаётган куни эрталаб. «Онажон, мен Тожикистонга кетяпман» деб телефон қилган эди. Эсон-омон бориб келгин, болам, -дедим дуо қилиб. Етиб борганингда, албатта телефон қилгин, -деб тайинладим. Яна бир телефон қилганида Тожикистонга кириб келдик, деди. Кундузи Турсунзода стадионида, кечки пайт эса циркда концерт беришибди. Расмларга тушишган (ая сўнгги концертдан сўнг туширилган суратларни кўрсатдилар. Бу расмларни чиройли рамкаларга солиб мухлислари эсдалик учун ташлаб кетишибди.) Концертдан сўнг 21:20 ларда яна телефон жиринглади. «Онажон, Тожикистондан ўтдик, Худо хоҳласа эртага Тошкентда бўламиз», деди. «У бу нарса еб олдингларми?» деб сўрадим. «Ҳавотир олманг, овқатландик» деб жавоб берди. «У ер бу ерда тўхтаб дам олиб келинглар», деб тайинладим. Ярим тунда эса автоҳалокат ҳақидаги мудҳиш хабар келди… Шўрлик болам намунча оз яшамаса. Бирон жойи лат еса ҳам ўлмай қолса, бўларди-ку... Ҳеч кўз олдимдан кетмайди, қизим иккаласи набирамни олиб уйга келишса, ўғилларини эшик тагига қўйиб, қўнғироқни босиб ўзлари зинадан пастроққа тушиб, бекиниб туришарди. Эшикни очсам, Билолхўжа турарди. Даданг, ойинг қани деб сўрасам, бекинишган жойларига қарарди. Энди бор умидим Билолхўжадан. У дадасининг қолиб кетган ишларини давом эттирадиган бола бўлади, деб ният қиламан.

(Аянинг кўзларида ёш қалқди.) Неварам худди отасининг ўзи. Ундан «Дадангнинг исми нима?» деб сўрасангиз, «Мўмин» деб жавоб қайтаради. Жаҳонгир шифохонадан чиққан куни уйимизга келди. Билолхўжа шу куни уйимизда эди, уни кўриб «А-а» дейди. Худди “сен келдинг, дадам қани?” дегандек. Билолхўжа дадасини соғинса, дискини қўйиб, кўриб ўтиради. Айниқса, “Пахтакор” қўшиғини жуда яхши кўради. Тополмаса, бизларга “Ада гол, ада гол” деб шу қўшиқни қўйиб беришимизни сўрайди.

‘‘Хаёлимда худди Мўмин гастролга кетгану, ҳозир кириб келадигандек. Ўғлимнинг никоҳ кечасида бир ярим мингга яқин одам келган эди. Сўнгги манзилга олти мингдан зиёд одам кузатди. Билолхўжага даданг қани десам, бурчакни, тепаларни кўрсатади. Дадаси набирамнинг кўзига кўринаётгандир, балки...’’

– Сафарга кетаётганларида кайфиятлари қандай эди...
– Кайфияти яхши эди. Боя айтдим-ку, бизнинг оилада бир-бирига қаттиқ гапириш одати умуман йўқ эди. Дадаси ҳам ҳеч қачон ўғилларига овозини кўтариб гапирмаганлар. Аммо Мўмин сўнгги пайтларда жиддий тортиб қолганди. «Нима бўлди?» деб бир-икки марта сўраганимда «ишлар билан чарчаяпман-да, ойижон» деди. «Бир оз дам олсанг-чи», деганимда “Иш қолиб кетади-ку унда, тезроқ ҳаракат қилишим керак”, -деб жавоб берганди.

– Армонингиз...
– (узоқ йиғладилар) Болам жуда ёш эди, яшаса бўларди… Лоақал боласининг тили чиққанини кўрмай кетди. Болаларим қўша-қаришсин, деб ният қилардим. Қизим ҳам халигача ўзига кела олгани йўқ. Ҳеч кимнинг бошига солмасин бундай кўргуликни!

Суҳбат якунига етгач, Жамила ая ва Маҳмуд акаларга ўзимизнинг миннатдорчиигимизни билдириб, кетишга изн сўрадик. Остонани хатлаб ўтаётганимизда Жамила ая худди бир нарса эсларига тушгандек, бир нарсани айтмоқчи бўлгандек оғиз жуфтладилар. У кишига сўроқ назари билан қарадик.
– Подъездимиз деворига Мўминжоннинг мухлислари келиб, севги изҳорларини ёзиб кетишади. Оҳаклайвериб, чарчадик…
Кўнглимиз ёришди. Мўмин аканинг мухлислари чиндан ҳам кўп. Бундай ҳатти-ҳаракатларни тушунса бўлади.

Лифтга чиқдик. Жамила ая бизни пастки қаватгача кузатиб қўйдиладилар.. Лифтдан тушаётиганимизда у киши яна эсга олдилар:
– Мўминжоним ҳар доим лифтдан уйга кўтарилаётганида ёки тушаётганида қўлини оёғига уриб ўзича мусиқа яратиб, бор овози билан қўшиқ куйларди. Унга сен келаётганингни ҳамма қўшнилар билиши керак-а, ўғлим? –дердим...

Мўмин Ориповнинг волидалари билан хайрлашар эканмиз, уларга бундан буёғига сабр тоқат ва кичик ўғли Маъмуржоннинг роҳатини кўриб юришларини тиладик. Очиғини айтиш керак, биз учун ҳам улар билан суҳбатлашиш осон кечгани йўқ. Жамила ая кўзларига ёш олганларида, бизнинг ҳам кўзимиз ёшланди. Фарзанд отасидан, аёл севикли ёридан, ота-она фарзандидан жудо бўлиши бу - жуда оғир мусибат.
Ўтганларни Аллоҳ раҳматига олган бўлсин!

Manba: www.7x7.uz